Biblioteka Wielkiego Meteoron (część II)
Jak wspomniano w pierwszej części artykułu, archiwum klasztoru jest bardzo bogate i interesujące, przechowując dokumenty z okresu bizantyjskiego, popost-bizantyjskiego i późniejszych okresów.
Chryzobule, dokumenty metropolitalne, sigillia patriarchalne, itp., które są tu przechowywane, są wielkimi dziedzictwami i cennymi dokumentami historycznymi.
Wspominamy orientacyjnie o chryzobuli cesarza bizantyjskiego Andronika III Paleologa z roku 1336 na rzecz klasztoru św. Jerzego z Zavladii, o chryzobuli Stefana Duszana z roku 1348 na rzecz tego samego klasztoru, chryzobulach z lat 1359 i 1366 króla Symeona Uresisa Paleologa, ojca założyciela klasztoru Meteora świętego Joasafa, dwóch dekretach na rzecz przeora pustelni Stagoi Neilos wydanych w listopadzie 1372 roku przez króla Ioannisa Uresisa Paleologa, późniejszego mnicha Joasafa, drugiego założyciela klasztoru; liście „królowej” Marii Angeliny Paleologiny do jej brata króla Ioannisa – mnicha Joasafa w roku 1386; listach metropolitów Larissy Antoniego (przed końcem 1380 r.) i Joasafa (w latach 1392/3 i 1400/1402) itp.
Najbardziej oficjalne i znaczące dokumenty są wystawione w muzeum klasztoru.
W klasztorze znajduje się dziś wiele ważnych i cennych paleotypów. Ich liczba szacowana jest na około 450 tomów (okres między XV a XIX wiekiem).
Większość z nich to księgi liturgiczne, podobnie jak rękopisy, niektóre z nich to rzadkie wydania weneckie: Biblia Święta z 1518 r. wyd. przez Aldosa Manucjusza, Dzieje Apostolskie z 1525 r. (wyd. przez Stefana Saviosa) i 153 r. (wyd. przez Andreasa Kainadisa), Menaia z lat 1526-1551, Paraklitiki z 1528 r., Antologia z 1555 r. z przedmową „kapłana z Malaxos, Mikołaja, proboszcza Nafplionu”, Ewangelia z 1588 r. „korekta Emmanuela Glyzonneiosa”. Są też pisma: „pewne pisma Bazylego Wielkiego” Wenecja 1535 wyd. przez Stefana Saviosa.
Istnieje szereg archetypów, wczesnych drukowanych ksiąg, wydanych w Wenecji przez słynnego humanistę Aldosa Manucjusza, tzw. edycji aldynów greckich pisarzy klasycznych oraz podręczników i książek podręcznych: Idylle autorstwa Teokryta, Gnomai autorstwa Teognisa, Teogonia, Prace i dni, Tarcza Heraklesa autorstwa Hesiioda (1495) Gramatyka autorstwa Teodorosa Laskarysa, O składni (1495) autorstwa Apolloniosa Grammatikosa z Aleksandrii, Thesaurus – róg obfitości i ogrody Adonisa (1496), Arystofanes (1498) z przedmową znakomitego hellenisty Markosa Mousourosa, Dialogi Lukiana (1503), Mowy retoryczne (1513), Izokrates (1534) itp. Równie ważne są edycje innych pisarzy klasycznych: Opera Omnia Platona, Bazylea 1534 ze słynną odą Markosa Mousourosa, Biblioteka historyczna autorstwa Diodora Sycylijskiego „anno MDLIX = 1559 excudebat Henricus Stephanus”.
Wśród innych, rzadkie wydanie Leksykonu Suda (Souda) autorstwa Dimitriosa Chalkokondylisa z 15 listopada 1499 r. w Mediolanie, a także Leksykon Varinusa Favorinusa z 1523 r. w Rzymie „pracą i korektą Zachariasa Kalliergisa Kreteńczyka”.
Monumentalne dwutomowe wydanie w Paryżu „Lutetiae Parisiorum MDCXXX = 1630” Historii Kościelnej Nikiforosa Kallistosa Xanthopoulosa, a także seria Bizantyjskich Historyków (drugie wydanie Wenecja 1729 t. IXII) są warte wspomnienia.
Wszystko powyższe to jedynie fragmenty z ogromnej kolekcji skarbów i relikwii, które klasztory prezentują w muzeach i dobry powód, by spędzić kilka dni w Meteory.
Daj nam szansę poprowadzić Cię przez historię i ułatwić Ci tę podróż…!
